ABD Trans Yağa Yasak Getirdi, Gıda Sanayicisi Çalışma Başlatıyor

Gıda ürünlerinin daha uzun süre taze kalmasını sağlayan trans yağ kullanımının, yarattığı sağlık sorunları nedeniyle Danimarka ve ABD'de yasaklanması Türkiye'de ortalığı karıştırdı. Danimarka ve ABD'deki yasağın ardından birçok ülkenin gündemine taşınan trans yağ kullanımı Türkiye'de de sanayicilerle gıda mühendisleri arasında tartışma yarattı.

Margarin gibi bitkisel yağların üreticileriyle kızartmada trans yağ kullanan fast food firmaları kalp düşmanı olarak gösterilmelerine tepki gösterirken “Yaygara yapacak bir durum yok" diyen sanayiciler ise Türkiye'deki ürünlerde trans yağ oranının AB margarin standartlarını aşmadığını savunuyor. Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Petek Ataman ise "Her margarin trans yağ değildir. Ancak ürünlerinde trans yağ olmadığını savunan sanayicilerin bunu kanıtlaması gerekiyor" açıklamasını yapıyor.
Öte yandan Mutfak Sanayicileri Derneği de yağlardaki trans asidi ölçümleriyle ilgili Türkiye çapında çalışma başlatmak için harekete geçti.

Trans yağ asidi, doymamış bitkisel yağın doyurulması işlemi sırasında ortaya çıkıyor. Bir diğer ifadeyle bitkisel yağların hidrojen yapısının değiştirilmesiyle elde ediliyor. Ürünün dayanıklılığını artıran ve yağın akmasını önleyen bir özelliği var. Karıştırıldıkları ketçap, bisküvi çikolata, pasta gibi ürünlerin raf ömrünü uzatıyor ve lezzetini koruyor. Kızartma yağın defalarca kullanılabilmesini sağladığı için fast food’lara da maliyet avantajı getiriyor. Tereyağ gibi süt ürünlerinde de doğası gereği az miktarda var. Ancak zararları asıl tartışılan, hidrojenize edilmiş bitkisel yağlarda yüksek orandaki trans yağlar.
Hidrojenizasyon işlemi sırasında oluşan trans yağ asitlerinin kötü kolestrol oluşumunu hızlandıran bir etkisi var. Bu nedenle sağlık sorunlarına yol açıyor ve dolayısıyla sağlığa yönelik harcamaları artırıyor. İlk kez Danimarka'da 4 yıl önce uygulamaya konan yasak, geçen günlerde ABD'de de kabul edildi. Yasak ABD'de de temmuz ayı itibariyle yürürlüğe girecek. Ambalajlı gıda ürünlerinin etiketlerinde ise trans yağ içerdiği bilgisi yer alacak.

Etiketlere 'trans yağ yok' ibaresi

Mutfak Ürünleri ve Margarin Sanayicileri Derneği (MÜMSAD) trans yağ tartışmalarına bir ışık tutabilmek için Türkiye genelinde çalışma başlatacaklarını söylüyor. Gıdasa, Ülker, Unilever gibi büyük şirketlerin üye olduğu dernek yapacağı çalışmada ürünlerde kullanılan trans yağ oranlarını ortaya koyacak. MÜMSAD Başkanı ve Yaşar Holding Yönetim Kurulu Üyesi Taşkın Tuğlular, margarinlerin trans yağ içermediğini savunarak "Türkiye'nin önde gelen margarin üreticileri trans miktarını minimize eden teknolojileri uzun zamandır kullanıyor. Sıfır değil ama yüzde 0.5 gibi sıfıra çok yakın bir oran söz konusu. Bunun için yaygara yapmanın anlamı yok" diyor. Tuğlular, ürün etiketlerine "trans yağ içermez" ibaresi koymayı planladıklarını belirtiyor.

Tekirdağ Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü’nden Doçent Doktor Orhan Dağlıoğlu'na göre ise margarin ve fırın ürünlerinin trans yağ içeriği oldukça yüksek. Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Petek Ataman ise her margarinin trans yağ içermediği görüşünde. Bunun kullanılan teknolojiyle ilgili bir sorun olduğunu belirten Ataman, “Çünkü trans yağ asidi oluşumunu önleyen ya da çok düşük miktarda kalmasını sağlayan kimi teknolojiler olduğu söyleniyor” diye konuşuyor. Buna karşın ürün ambalajlarında “Trans yağ içermez” ibaresi kullanılabilmesi için denetlenme yapılması gerektiğini söylüyor.

'Markalı ürün kullanın' uyarısı

Dernek üyesi şirketlerden Ülker'in CEO'su Metin Yurdagül de markalı ve MÜMSAD üyesi şirketlerin ürünlerini tercih eden tüketicilerin endişe etmesini gerektirecek bir durum olmadığını belirterek "Trans yağ oranım sıfır diyebilen ülke zaten yoktur. Türkiye için de bu durum geçerli" diye konuşuyor. Derneğin araştırmasını kısa sürede tamamlayacağını ve kamuoyuna daha ayrıntılı açıklama yapabileceklerini belirtiyor.

Gıda sanayicileri kadar fast food sektörü de trans yağ tartışmasından rahatsızlığını dile getiriyor. Burger King Türkiye Temsilcisi Caner Dikici, üst ve alt limit gibi standartlar olmadığını ancak restoranlarında "trans sıfır" yağ asidi kullanımı için gerekli hazırlıkları yaptıklarını söylüyor. Kızartmalarda kullanılan bütün yağların bozulma gösterdiğini de belirten Dikici, "Önemli olan yağın kalitesinin kontrolüdür. Yağın dibinde kalıntı oluşmuşsa, artık ömrünü tamamlamış demektir. Biz de zaten buna dikkat ediyoruz" diyor.